ntzerkia

tetro

Hizkuntzaren argia

Joseba Gorostiza

Ikastoletan, irakaskuntzan eta bereziki umeen artean aski ezaguna den Argitxo iratxoa aukeratu du Kukubiltxo Antzerki Taldeak, urrian estreinatuko duen antzezlan berriko protagonista nagusia izateko, eta bera izango da ikuskizunaren kontalaria eta haria bideratuko duena. Euskal Herriko Ikastolen Elkartearekin elkarlanean ekoiztutako Argitxo eta Dir-Dir deituriko antzezlana, sei urtetik gora zein familia osoari zuzendutako ikuskizuna da, non berezko argia duten objektu eta panpinek, berezko bizia ere hartzen dute konpainiako hiru antzezle-manipulatzaileak egindako lanari esker.
Konpainia bizkaitarrak aretoetan antzezteko sortu duen proposamen berria, Erresuma Beltza deituriko mundu ilun batean abiatzen da, zeinetan isiltasuna bazter guztietara hedatzen zen. Argitxo izango da egoera horri aurre egiteko ausardia erakutsiko duen lehena eta espazio beltzean argi tanta bat kokatuko du, berarekin batera, lehenengo ahotsa edo lehendabiziko zerbait esateko modua zabalduz.
Iluna deituriko Isiltasunaren Erresumako agintaria konturatu orduko, soinuak eta distirak hartuko dute iluntasunaren eta espazio beltzaren lekua, Hizkuntzen Unibertsoa sortuz. Argitxok hasitako ekimenaren ondorioz, Hizkuntzen Unibertsoa hedatzen joango da eta bere txinparta laguna den Dir-Dirrekin batera, argi tanta guztietatik bat aukeratuko dute zaintzeko; Euskaldun mundua argitzen duena, hain zuzen. Iratxoak eta txinpartak sutsuki zaindu dute mendeetan zehar euskararen argia. Baina Diri-Dirrek badaki hizkuntza guzti haien argiaren indarrak bere barneko distira handitzen eta edertzen duela eta, alderantziz, badaki ere Ilunaren erasoaren poderioz hizkuntzaren batek argia galdu edo isiltzen bada, bere distira ere ahuldu egingo dela, gaixotu arte.

Irizpideak aldatu

Euskera zein gainontzeko hizkuntzen inguruko kontzientzia eta konpromezua eragiteko sortu den ikuskizun berria ekoizteko, ezohiko bideak landu dituzte konpainiako kideek, orain arte sortutako lan guztiak gidoi edo ipuin bat izan baitute oinarrian eta oraingo ikuskizuna aldiz, entsegu lokalean egindako inprobisazio lanetik sortu dute. Camararen esanetan “aspaldi erabaki genuen Ekidazu, Txirrikiz edo Kukubel bezalako lanekin jarraitutako irizpideak aldatu behar genituela eta ildo esperimentalari eutsi behar geniola”. Nahiz eta erabakia hartuta izan, “ez genekien nola eta noiz hasiko ginen horretan, baina beharrezkoa iruditzen zitzaigun esparru berriak lantzea”, zuzendariaren esanetan.
Konpainiako kideak baikor sentitzen dira burututako iharduerarekin, “etorkizunari begira ate berria ireki dugulako”, gidoia eta ekoizpen osoa entsegu gelan egindako lanaren ondorioz sortu baita, nahiz eta egile gisa Josu Camara eta Iurgi Etxebarria agertu, “norbaitek jarri behar zuelako testoa paperean eta biok arduratu gara sortutakoaren bilketa lanarekin”, dio zuzendariak. Ia hamalau hilabetetan hedatu den esperientzia aberasgarri honen ondorioz “lan egiteko modu berri bat sortarazi dugu, talde-lana askoz ere handiagoa izan da, eztabaida eta tira-birak eragin ditu eta, neurri horretan, ‘talde’ gehiago egin gaitu”, Camarak aitortzen duenez.

Baliabide anitz

Argitxo eta Dir-Dir obra kamara beltzaren barne gauzatzen denez, teknika honek “ikuskizunean ezinbestekoa den iluntasunari probetxu guztia” ateratzeko aukera eskaintzen du. Eta obraren gai nagusia argia denez, argiztapen berezia prestatu dute Kukubiltxokoek eta ohizko fokuetatik aparte, espreski egokitutako eta asmatutako sistemak erabiliko dituzte. Horregatik, agerraldirako sortu dituzten txotxongilo eta gainontzeko objektuak kolore biziekin margotu dituzte, aipatutako argi teknika berezien eraginez, egoera eta giro ezberdinak sortzeko aukeraz baliatzen dira. Gainera, kutxa beltzean agertuko diren pertsonai eta elementuek, argi propioa izango dute.
Konpainiak tinko eutsi dio orain ere propio duen beste ezaugarrietariko bati, txotxongiloak manipulatzeko teknika ezberdinak erabiltzeari alegia. Argitxo eta Dir-Dir honetan aldez aurretik ekoiztutako ikuskizunetan erabilitako teknikak tartekatzen badira ere, maroten antzerakoa, hagatxoena edo elementu mekanikoen erabilpena nabarmentzen dira objektu eta pertsonaiak mugiarazteko.
Sarritan erabili duten beste osagai batek, haizea hain zuzen, erabilpen berria izango du oraingoan. “Haizearen erabilpena puzgarriak eta panpinak betetzeko mugatu badugu aldez aurreko ikuskizunetan, ekoizpen berri honetan pertsonai batzuei beste dimentsio bat emateko erabiltzen hasi gara, grabitateari buelta emateko baliogarria dela ikusi dugulako”, Camararen esanetan.

Teatro | Música | Danza | Zona Abierta | Opinión | Suplemento.XX Festival Iberoamericano de Teatro de Cádiz| Agenda |
Conócenos | Suscríbete | Contacta | Buscador | Números Anteriores