|
|
 ntzerkia
|
tetro
|
Lur bat nori dagokio?
Antzezlana:
Kaukasiar kreazko borobila.
Egilea: Bertolt Brecht.
Itzulpena: Itxaro Borda.
Antzezleak: Carlos Acosta, Ramón Agirre, Mairu
Bancon, Sophie Bancon, Olatz Beobide, José Luis Berasategi,
Jean-Phillipe Daguerre, Hervé Estebeteguy, Lierni Fresnedo,
Frédéric Houessinon, Guy Labadens, Muriel Machefer,
Catherine Mouriec, Charlotte Maingé, Jean-Yves Ostrowiecki,
Patxi Pérez. Abeslari-Komediantea: Txomin Heguy.
Musika: Pascal Gaigne.
Musikariak: Javi Area, Aitor Furundarena, Ritxi Salaverria,
Luis María Moreno.
Eszenografia: Annie Onchalo.
Jantziak: Sophie Bancon.
Argiztapena: Pierre Auzas.
Zuzendaritza: Jean-Marie Broucaret.
Ekoizleak: Théâtre des Chimères,
Pok Produkzioak, Théâtre de l’Ephemere.
Iraupena: 120 min.
Lekua: Faustin Bentaberry - Izpura.
Datak: Urriak 13-14. Ordua: 21.00.;
Lekua: Lauga Aretoa - Baiona.
Datak: Urriak 19-22. Orduak: Begiratu Agendan. |
Chimères
taldeak Brecht bat taularatuko du euskeraz soilik
Mugaz gaindiko ekimenak 21 lagun bilduko ditu eszenan
Frantses eta gaztelerazko azpitituluekin eskainiko dute
 Théâtre
des Chimeres konpainiak, Pok Produkzioak eta Théâtre
de l’Ephemere taldeekin batera, euskal antzerkigintzan azken
urteotan izandako ekimenik ausartenetarikoa taula gainera eramatea
lortuko du. Zenbait atzerapenen ondoren, azkenik, urrian estreinatuko
dute Bertolt Brecht-en Kaukasiar kreazko borobila, 17 antzezle eta
4 musikarik taularatua, euskeraz soilik baina ez bakarrik euskaldun
ikusleriarentzat.
Brecht-ek 1944. urtean idatzitako Kaukasiar kreazko borobilak Salomonen
parabola ezaguna du oinarri, baina auzia areagotu egiten du. Istorioak
bi komunitateren arteko gatazkarekin hasten da. Batzuek, abeltzainek,
gerraren eraginez, urteak pasa dituzte erbesteratuta. Besteek, bitartean,
haien landak fruitu-arbolaz bete dituzte. Baina gerra amaitzean,
ganaduzaleek euren lurrak eskatzen dituzte. Arazoa ezin konpondu
eta hara non agertzen den antzerki talde bat, arazoari argitasuna
emango dion antzezlana taularatzeko proposamenaz. Horrela, Groucha
zerbitzaria eta Natella gobernadorearen emaztearen artean, azken
honen semea den Michel nork zainduko lehia kontatzen duen istorioa
plazaratzen dute.
Nortasun kontuak
Jean-Marie Broucaret Chimères taldeko zuzendariak dioenez
“duela 40 urtetik hona bizi naiz Euskal Herrian, eta nahiz
eta euskaraz ez dakidan, hizkuntza horretan lan egiten duen jendearekin
harreman estua izan dugu Chimeres-en, Txomin Heguy kasu. Horrek
nire buruan zenbait galdera sortarazi ditu, hala nola, ia euskal
herritarra naizen ala ez, ia nire nortasuna zein den”. Kontu
hauetan sakontzeak “helburu intimoa” duela, Brechten antzezlana
plazaratzea otu zitzaion. Izan ere, Brechten lanak gai hori du hizpide:
lur bat nori dagokio? Ondare bezala jaso duenari ala lantzen duenari?
Eta haurra, nori? Munduratu duenari ala hazi duenari? Zuzendariaren
aburuz, Europa mailan komunitatearen hausnarketa puri-purian dagoen
momentu honetan, hobe da ikuspuntu oso partikularretatik aztertzen
hastea. “Egun, munduaren irakurketa gauza zehatzetan egin behar
dugu, orokorra dena baztertuz, Eta nire partikularra, Euskal Herria
da”.
Horrez gain, zuzendariak azpimarratu digunez, Brechten antzezlanak
beste irakurketa asko eskaintzen ditu, hala nola, onak izatearen
arriskuen inguruan. Izan ere, Grouchak den-dena uzten du haurraren
bizitza salbatzeko, baina soldaduek harrapatzen dutenean, porrota
erabatekoa da, bai haurrarekiko baita bere bizitzarekiko. “Honen
inguruan, Brechtek instituzioen aldaketa eskatzen du, azken finean
laguntza politikoak bermatzen duen justizia barik, ezinezkoa zaigulako
onak, zuzenak izatea. Ondorioz, antzezlanak gizabanakoaren bulkada
eta antolakuntza politikoaren beharra parez pare jartzen ditu”,
azaldu digu Broucaretek.
Bizitza eta antzerkia
 Hamasei
jokalari, komediante-kantari bat eta lau musikari bilduko dituzte
taula gainean, tartean, mugako bi aldeetako euskal herritarrak,
kubatarrak eta afrikarrak. Dantza eta kantuek presentzia nabarmena
izango dute muntaia osoan zehar, zeinean kaukasiar eta euskal kultura
uztartzen diren obraren barneko erritmo eta energia berezia sortuz.
Horrez gain, Broucaretek, Brechtek proposaturiko istorio metateatralarekin
jokatuz, muntaiari hirugarren maila erantsi dio eta ikuslegoak zera
ikusiko du: gaur egungo antzezleak iraganeko nekazariena egiten,
azken hauek kreazko zirkuluaren istorioa antzeztu behar dutelarik.
Horrela, zuzendariaren aburuz, Brechtek berak obra honetan proposatzen
zuen bizitza eta antzerkiaren arteko erlazioa estutzea lortuko dute,
“egileak pertsonaiek jasaten duten arazoa benetakoa dela gogorarazten
baitigu. Hortaz, ikusleriak, momentu bakoitzean, bizitza edo antzerkia
ikusten ari den galdetu beharko dio bere buruari. Eta gure muntaian,
erlazio hori sakonki emango da, nolabait, hiritar elementua antzezle-pertsonai
batengan gaineratu dugu eta. Horretan datza gure lanaren gaurkotasuna,
hots, antzerkia eta bizitzaren arteko joan-etorrietan”.
Estetikoki ere Kaukasiar kreazko borobilak ekialdeko zein Euskal
Herriko ukituak izango ditu. Gerra ondorengo istorioa izanda, dena
soberakinez egina balego bezala agertuko da, behin-behineko eraikinak
bailiran. “Apurtutako kultur zatiekin kultur berri bat eratzera
dihoaztela dirudi, nahiz eta hau antzinakoarekin konparatuta alde
handia izan dezakeen”, aurreratu digu zuzendariak.
| Brecht
en euskera y con subtítulos.Las compañías
Thêátre des Chimères, Pok Produkzioak y
Thêátre de l’Ephemere van a representar El
círculo de Tiza Caucasiano, de Bertolt Brecht, únicamente
en euskera, basándose en la traducción que ha
realizado la poeta, novelista y ensayista Itxaro Borda –Premio
Euskadi 2002–. Sin embargo, no piensan circunscribir la
gira a lugares ni a públicos conocedores de la lengua,
ni mucho menos, ya que su intención es realizarla allá
donde vayan en euskera y con subtítulos. La utilización
de dicha fórmula, bastante habitual en Francia, se debe
a que, tal y como explica el director Jean-Marie Broucaret,
“además del contenido de la obra, que nos habla
de la identidad y no se podría hablar de ello sin tener
muy presente el idioma, hoy día es necesario que la cultura
vasca se exporte. Hay que hacer teatro en euskera dentro de
Euskal Herria, sí, pero también creemos necesario
hacerlo fuera para que nuestra cultura entre en contacto con
la del otro y juntos, encontrar puntos en común”.
Para ello, Chimères cuenta con un elenco de intérpretes,
entre los que destaca la presencia de cubanos y africanos junto
a actores de Euskal Herria, provenientes de ambos lados de la
frontera. Llama la atención el hecho de que algunos de
ellos no hablen euskera, pero tal y como advierte el director:
“El vehículo del pensamiento condiciona el mensaje,
al mismo tiempo que los cuerpos de los actores funcionan con
esos sonidos. Lo hemos comprobado en los ensayos de la obra,
al realizar la misma escena en euskera, castellano y francés.
Y se nota la diferencia, más cuando se trata de una obra
como esta, donde la acción está marcada por la
urgencia de los personajes. De hecho, para los intérpretes
no euskaldunes no está siendo sencillo, ya que no sólo
se trata de una cuestión de memoria, sino de asimilación
de una dinámica. Y lo más curioso es que la ventaja
en esa relación palabra-cuerpo de quienes saben euskera
es mínima, porque ellos están del lado del sentido,
mientras que los otros, los que cuidan el sonido, lo hacen sonar
de una forma que al oírlo parece que uno lo descubre
por primera vez”. |
|
