ntzerkia

tetro

Aire berritzaileak 25 urte igarota

Kukubiltxo talde larrabetzuarrak 25.urteurrena betetzearekin batera antzezlan berria estreinatzeko asmoa du berrikuntza esanguratsuak barneratuz. Proiektu honekin adin guztietako ikuslegoa dute abiapuntu, eta era berean, eduki, testu eta egitura aldetik aurrerapausu garrantzitsuak proposatzen saiatu dira egoera berrira egokituz.
Ekidazuko Astasendia Mikel Zarate idazle kontenporaneoaren Ipuin antzeko alegi mingotzak obratik jaso dute, Kukubiltxok urteetan jarraitutako filosofian bide berri bat zabalduz, orain arte euskal ipuingintza tradizionalean oinarrituak egon baitira beraien antzezlanak.

Astoen mundua

Istorikoki alegietan eta baita ahozko literaturan animaliak izan dira protagonistak, Josu Kamara antzezlaneko zuzendariaren, esanetan oso errekurtso baliagarria da gizakien jarrerak analizatu eta adierazteko. “Astoak aukeratu ditugu protagonista gisa, hamaika mila konotazio ezberdin izateaz gain oso maitatuak baitira guziongatik. Piztiagokoak gure astotxoak lasai asko bizi diren Ekidazuko herriaz jabetzean astasendiaren izaera aldatu nahi izango dute gainontzeko animalientzat astoen ezaugarria den arrantza edo kantua debekatuz eta konfliktu bat sortaraziz”, dio antzezlaneko zuzendariak.
Injustizia, elkartasuna, heriotza... bezalako gai potoloak jorratzen dira azken lan honetan, dena dela, Mikel Zaratek berak eta baita kukubiltxokoek ere, uko egiten die moralina saiakera guztiei. Hain zuzen ere, istorioak duen kutsu dramatikoa leuntzeko umorea erabiltzen dute kontrapuntu gisa. ”Egia da gauzak adierazterakoan ez dugula eskutaketan ibili nahi izaten. Kasu honetan eskema bezala justizia injustizia egoeretan jolastea eta pertsonaiek egoera horien aurrean erantzuteko duten kapazitatea ala ez planteiatu dugu. Guretzako antzerkia espresabide bat da eta printzipioz ez dugu helburu didaktikoz egiten. Lan hori hezkuntza munduan dagoen jendeari eta familiartekoei dagokie. Aitzitik, kontatzen dugun horretan gure sentimenduak, pentsakerak, ideologiak islatzen ditugu, horiek ez ditugu ukatzen” adierazi du Kamarak.

Musikaren indarra

Kukubiltxokoek musika elementu garrantzitsua dute eta bereziki azken ikuskizunetan dramaturgiaren barruan presentzia espezifikoa izan du. Oraingoan ere Oskorri arduratuko da musika ekoizteaz, are gehiago, hasierako emanaldi batzutan bi taldeak eszenatoki berean aritzen saiatuko dira nolabait Kukubiltxoren 25. urteurrena ospatzeko xedez.
Oskorrirekin bizi dutena “maitasun istorio bat” dela dio Josu Kamarak. Katuen testamendua ikuskizunean lan egin zuten, aurrenekoz bi konpainiek ikaragarrizko arrakasta lortuz. Hasierako partehartze hori enkarguz izan bazen ere orduaz geroztik, Marijan Kanta zan, Oskorriren 25 urteurrena eta Kukubiltxoren azken lau ikuskizunetan elkarrekin kolaboratu dute.
Talde larrabetzuaren beste asmoetako bat antzezlanean koreografia landuak barneratzea izan da, bere garaian Biarritzeko Balletarekin kontaktuan jarri ziren Filgi Claveriren bitartez, alabaina, azkenik ez da posible izan eta beste baterako uztea erabaki dute.
Hasiera hasieratik euskal hizkuntza izan dute espresa bide eta nolabait helburu, halaber, betiko eskemetatik atera asmoz alde literarioaren kalitatea mantendu eta hizkuntza gaztea, egunerokoa, barneratzen saiatu dira oraingo honetan, horretarako, Kirmen Uribe idazle bizkaitarraren laguntza izanik.

Egungo hizkera

Alegietan ohikoa den bezala Mikel Zaratek ere kontutan hartu zituen hitz jokoak obra hau idazterako orduan. Ondorioz, Ekidazuko astasendiko lanaren protagonisten eskuak, apatzak izango dira eta orduan eskutitza idazten dutenean apatitza idatziko dute, nolabait hitzen jolasek testu literarioari musikalidadea emanez.”Hiri baten garatzen den istorioa dugu beraz euren artean hizkera hurbila, egunekoa, bizia.... izango da. Ez pentsa lan erraza izan denik hori lortzea, gaur egun euskeraz ez dira espresio larregi erabiltzen eta erderara jotzen dugu gauza enfatikoak esan nahi ditugunean” dio Kamarak.
Eszenatokian hiri bat ageri da bi plano ezberdinetan egituratua. Lehenengoan agertuko diren pertsonaiak mozorrotutako aktoreak izango dira, bigarrenean aldiz, esku papinak, Puppet -telebistan agertzen den txotxongiloaren teknikara egokituak. Bazterretan ezarritako bi dorre puzgarrik eutsiko dute eszenografia osoa, tartean gainontzeko elementuak barneratuko dituztela.
Oskorrirekin gertatu zaien bezalaxe, anitz kolaboratzaile izan dituzte hogeita bost urte hauetan. Halaber, Kamararen esanetan bi norabide ezberdinetan eman dira laguntza hauek, “gure antzezlanetan parte hartu dutenez gain, guk ere beste konpainia batzurentzat lan egin izan dugu, adibidez Karraka taldearekin izandako harremana oso garrantzitsua izan zen guretzako, beraien zenbait lanen eszenografia egiteaz arduratu ginen. Azken zazpi-hamar urtetan erraldoiak-buruhandiak, kilikiak egin ditugu kanporako, nahiz eta lehentasuna gure proiektuekin izan”.

Ibilbide luzea

Hasierako urteetatik aldaketak ez dute amaierarik izan. Kukubiltxoren garapena pertsona eta egoera askogarengatik eraginda egon da, aitzitik, behin talde profesional gisa antolatu zirenetik konpainia finko bezala garatzeko nahia izan dute. “Egoerak ez du laguntzen plantilan hamabost pertsona egoteko. Momentu honetan zortzik osotzen dugu taldea, lau kooperatibistak gara eta beste laurak kontratatuak daude. Kanpoko kolaborazioa behar dugunean normalean beti pertsona berdinetara jotzen dugu” aipatzen du zuzendariak.
1977an jaio eta lehenengo bost urtetan talde amateur gisa funtzionatu zuen Kukubiltxok. Toti Martinez de Lezea eta Alberto Albaizar izan ziren sortzaileak Larrabetzuko Institutuko orduko gazte batzukin batera. Esku panpinekin, geroxeago sanko eta hainka-paluak deskubritu zituzten eta telebista munduan ere sartu ziren pixka bat.
Egiten zituzten lanek eskaria sortzean profesionaltzeko erabakia hartzera iritsi ziren. Kideen kopurua handitu egin zen, honetaz gainera, estetika eta ideia aldetik ere aldaketak egin zituzten. Argi beltza bezalako teknika berriekin esperimentatzen hasi ziren, bestalde, momentu horretan emandako aurrerapausuetan zerikusia izan zuen pertsonaetako bat Ramon Barea izan zen, berari esker gauzak eszenaratzeko modua ezberdinak ikasi zituzten.
Estetika aldetik ondorioz Erramun Landarekin lanean hasi ziren, pertsonaia borobil eta puzgarriak barneratuz. Gero Mikel Díaz eta Estefarekin, estetikak beste bide batetik zuzendu zuten., inoiz Kukubiltxok burututako kale eta animazio ikuskizun potenteena eginez Jalgi hadi plazara izenburupean
Beste referentzia bat Orreaga espektakulua izan zen, Episodes, Iparraldeko konpainiarekin kolaborazioan egindakoa. Horraz geroztik bolada luze batean barruko ikuskizun guztiak alde batera utzi zituzten, berriz ere barrura bueltatzeko momentua Mundua salba dezagun lanarekin iritsi zen, garai horretan kanpoko beste zenbait lan ere antzeztu zituzten Orain dela bost urte, Kukubel estreinatu zutenenean, Kukubiltxok hogei urte bete zituen eta urrats bat bat gehiago eman nahi izan zuen kanpora zein barrura egokitu liratekeen lanekin eta egun ere horretan dihardute.

Martxoak 14-17 Marzo
Arriaga - Bilbo
Martxoak 22-23 Marzo
Zornotza Aretoa
Martxoak 24 Marzo
Sarobe Antzokia - Urnieta

Teatro | Música | Danza | Audiovisuales | Zona Abierta | Agenda
Conócenos | Suscríbete | Contacta | Buscador | Números Anteriores